Zobacz również: Bobowa24.pl
fotowoltaika, montaż, dofinansowania, dopłaty
30 listopada 2020 || Bartłomiej Serafin || W kategorii: Kultura, Szalowa
Szalowa: kończą projekt z FIO i promują płytę „Szalowski Galimatias”
Szalowa: kończą projekt z FIO i promują płytę „Szalowski Galimatias”

Trudny rok 2020 w miejscowości Szalowa, mieszkańcy postanowili wykorzystać na pielęgnację tradycji i pobudzanie społeczności lokalnej. Organizatorzy-społecznicy, których nie brakuje w Szalowej, przygotowali dwuletni projekt dofinansowany z Funduszu Inicjatyw Obywatelskich pt. „Muzyką – daj się unieść – aktywizacja lokalnej społeczności wsi Szalowa poprzez kulturę i sztukę”, w ramach którego wydali płytę z dźwiękami wsi, interaktywny przewodnik, a wszystko to poprzedzone warsztatami, archiwizacją materiałów, konkursem na tekst piosenki czy plenarną wystawą fotografii.

– Nasze działania na ostatnie dwa latach zaplanowaliśmy już w 2017 roku. Nikt nie spodziewał się tego co wydarzy się w Polsce i na świecie w 2020 roku, ale daliśmy radę. Na bieżąco wymyślaliśmy rozwiązania i wyobrażaliśmy sobie kolejne działania. Dodaliśmy do tego nasz lokalny upór i tak wydaliśmy płytę muzyczną oraz stworzyliśmy internetowy przewodnik po Szalowej. Niech teraz służą naszym mieszkańcom, gościom i turystom – mówi Maria Biskup, Prezes Stowarzyszenia Miłośników Teatru w Szalowej.

wwDSC_0358 (2)

Szalowa to wyjątkowa wieś, w której zawsze coś się dzieje i zawsze dzięki społecznikom. Kolej zatrzymała się w Szalowej, ponieważ ksiądz Pękala obiecał to mieszańcom. Zobowiązał się nawet, że jeśli istnienie przystanku dla kolei nie będzie wystarczająco dochodowe, dopłaci do utrzymania jego pracowników z własnych pieniędzy. Małżeństwo Marynowskich na początku XX wieku zapoczątkowało ważną dla historii wsi tradycję teatralną. Jedną z pierwszych odegranych sztuk był „Błażek opętany”, o którym Echo Przemyskie pisało: „amatorzy odegrali role z ogromnym przejęciem i ze zrozumieniem (…). Ludowe stroje i melodyjne śpiewy miejscowego chóru z akompaniamentem miejscowej muzyki dopełniły efektu”. Marynowscy zorganizowali też obchody 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem – bo gdzie indziej można byłoby je zorganizować, jak nie w Szalowej? Na miejscu była już przecież orkiestra dęta, teatr gotowy do odegrania spektaklu „Rycerze Jadwigi”, chór, a przede wszystkim, ludzie gotowi to zorganizować.

Nie trzeba na szczęście szukać społeczników w odległej historii. Tradycja współdziałania dalej jest w Szalowej bardzo mocna. Można tu wspomnieć stworzoną dzięki działaniom mieszkańców, pierwszej w Polsce szkole muzycznej na wsi. Spod opieki której wyszło wielu utalentowanych, uwrażliwionych i świadomych uczniów. Obecnie w Szalowej działa przynajmniej sześć stowarzyszeń, jedna fundacja i wiele nieformalnych grup społecznych. Sporo jak na jedna wieś! Jest to jednak uzasadnione, kiedy ma się za sobą 260 lat funkcjonowania orkiestry dętej, 110 lat grania w amatorskim teatrze, 110 lat działania koła gospodyń czy też wieloletniej tradycji strażaków-ochotników. Społeczeństwo obywatelskie w pełnej okazałości.

1.DSC_0644 fot. Katarzyna Sorota

O tradycjach Szalowej powiedziano już wiele, choć na przykład pełnej historii szalowskiego grania i śpiewania odtworzyć już nie sposób. Odeszły pokolenia twórców, zatarły się w ludzkiej pamięci nazwiska, daty i słowa pieśni, zaginęła, i tak zresztą niekompletna dokumentacja. Pewne jest natomiast jedno – muzyka szalowianom towarzyszy od stuleci, aż po dziś dzień, a dzieło rozpoczęte przed laty przez rodziny Dąbrowskich, Żarnowieckich, Nawrockich, Wojtasów, organistę Patera czy też Rudolfa i Stefana Wojnów bez trudu znajduje swoich kontynuatorów.

W Szalowej każdego roku odbywa się wiele koncertów, spektakli, spotkań, wystaw i jedyną granicą w realizacji tych wydarzeń jest wyobraźnia. Podobnie też działo w roku 2019, ale także w tym, jakże innym 2020. W ramach projektu, który jako społecznicy złożyli z sukcesem do Funduszu Inicjatyw Społecznych, zrealizowano różnorakie aktywności. Udało się przeprowadzić warsztaty dla muzyków i fotografików, przygotować wystawy prac młodych adeptów fotografii, w tym jedną długookresową, którą każdy odwiedzający może zobaczyć na ogrodzeniu szkoły w samym centrum wsi. Zorganizowano też kilka koncertów będących swoistym przeglądem lokalnej twórczości, co przyczyniło się do powstania płyty z dźwiękami Szalowej.

szalowski_galimatias_okladka

– Z uwagi na różnorodność materiału, który wybraliśmy na płytę, zatytułowaliśmy ją „Szalowski Galimatias”. Znajdziecie tam Państwo utwory ludowe, współczesne, popularne wykonywane głównie przez naszych muzyków. Gościnnie wystąpili na niej Czesław Mozil oraz Maciej Miecznikowski, którzy wspólnie z szalowianami wykonali swoje piosenki. Ich udział nie był przypadkowy – bywali i muzykowali już wcześniej w Szalowej, stąd też ich obecność na płycie. Jednak to nie jedyne zaskakujące elementy, które można usłyszeć. Trzy utwory to specjalnie przygotowane, unikatowe kompozycje, opracowane w oparciu o słowa, które zwyciężyły w zeszłorocznym konkursie na tekst piosenki o Szalowej. Na płycie oprócz uczestników warsztatów muzycznych usłyszymy m.in. Szalowski Zespół Wokalny, lokalną kapelę ludową, absolwentów szalowskiej Szkoły Muzycznej, członków orkiestry dętej. Łącznie to ponad 50 osób – opowiada Maria Dziedzic-Król reżyser płyty „Szalowski Galimatias”

IMG_3090 łukasz popielarczyk

Warto również wrócić do wspomnianego konkursu, na tekst piosenki o Szalowej, ogłoszonego w 2019 r. przez Stowarzyszenie Miłośników Teatru. Nie sposób wskazać największego zaskoczenia towarzyszącego organizatorom tych specyficznych zawodów – czy była to liczba prac, które napłynęły (27!), czy szeroki zasięg (zgłoszenia nadeszły m.in. z Gorlic, Biecza, Wieliczki, Zabrza, a nawet Chicago), czy wreszcie sposób, w jaki autorzy zinterpretowali szalowskie dziedzictwo, tradycje i piękno okolicznej przyrody. Piosenki autorstwa trójki laureatów konkursu, odpowiednio zaaranżowane i wykonane, także znalazły swoje miejsce na płycie. Udało się w ten sposób dopisać, zupełnie nowy rozdział do historii szalowskiego muzykowania.

 

O szalowskiej perełce drewnianej architektury napisano wiele artykułów i książek. Kościół pw. św. Michała Archanioła znajduje się na szlaku architektury drewnianej woj. Małopolskiego. Został on wpisany na listę pomników historii oraz uznawany jest za jeden z najcenniejszych drewnianych barokowych kościołów w Polsce. To głównie z tym budynkiem i płaskorzeźbą Michała Archanioła na fasadzie kojarzy się na Szalowa. Dlatego też organizatorzy projektu społecznego, postanowili stworzyć alternatywę i urozmaicenie, zarówno dla turystów, ale także mieszkańców. Gdy tylko okoliczności pozwolą, będzie można wybrać się na spacer po wyznaczonych trasach. Tworzony przewodnik idealnie trafia w czas kiedy to częściej decydujemy się na poznawanie tego co nasze, zamiast na wyjazd pod palmę. Dłuższa wycieczka – tzw. „Duży Szal” prowadziła będzie przez Szalową, Polną i Wyskitną oraz zawierała będzie najważniejsze punkty historyczne. Jest to trasa wyjątkowo malownicza i krajobrazowa z kilkoma punktami widokowymi wysokiej klasy. „Mały Szal” to wersja dla początkujących spacerowiczów oraz tych, którzy nie mają 4 godzin wolnego czasu. Jednak wybierając tę opcję poznacie Szalową w pigułce. W przewodniku pojawią się również gry terenowe dla rodzin i najmłodszych, w których przewidziane będą nagrody, a także długa trasa po okolicznych wzniesieniach Beskidu Niskiego. W ramach najważniejszych miejsc, które możecie zobaczyć w Szalowej znajduje się oprócz wspomnianej już świątyni, XIX-wieczny dwór wraz ze stawami dworskimi, liczne kapliczki (w tym wyjątkową kaplicę Skrzyńskich na cmentarzu parafialnym), historyczny przystanek kolejowy wraz z historią Galicyjska Kolej Transwersalna, „Stary dwór”, park leśny „Pod Bajtugą” czy też źródełko św. Jana. Wszystko to na stronie www.szalowa.pl.

wwDSC_0078

Płyta i przewodnik nie powstałyby gdyby nie szalowski upór. Jednak nie tylko to wpłynęło na realizację planów z sukcesem. Nie od dziś wiadomo, że jednym z najważniejszych składników działań, jak te opisywane w niniejszym artykule, jest szczery entuzjazm i pozytywna energia, a tych żadnej z osób zaangażowanych do prac nad projektem nie brakowało. I to – obok utrwalenia muzycznej odsłony Szalowej u progu trzeciej dekady XXI stulecia – jest największą wartością, jaką wspólnymi siłami udało się w Szalowej wypracować.

wwDSC_0117

Projekt „Muzyką daj się unieść” został zrealizowany przez Stowarzyszenie Miłośników Teatru w Szalowej w oparciu o dofinansowanie z Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.